|
Rubenshuis zet de meester als architect in de kijker
Overig nieuws
Abonneren op nieuwsbrief
| 8 sep 2011 |
Van 10 september tot 11 december 2011 belicht het Rubenshuis een vrij onbekend facet van Peter Paul Rubens. In de tentoonstelling ‘Palazzo Rubens. De meester als architect’ ontdekt de bezoeker de kunstschilder als begenadigd architect en kenner van Italiaanse architectuur. Het Rubenshuis pakt uit met waardevolle architectuurboeken uit de bibliotheek van Rubens en met topwerken van Michelangelo, Van Dyck, Jordaens, Giulio Romano en van Rubens zelf. De Hermitage in Sint-Petersburg, het Musée du Louvre in Parijs, het Museo del Prado in Madrid en het British Museum in Londen geven topstukken voor de tentoonstelling in bruikleen. Dit najaar pakt het Rubenshuis uit met een verrassende tentoonstelling. Het museum zet voor het eerst het werk van Peter Paul Rubens (1577-1640) als architect en architectuurkenner in de schijnwerpers. Dat Rubens naast kunstschilder ook een begenadigd architect was, is een vrij onbekend gegeven. In de tentoonstelling ‘Palazzo Rubens. De meester als architect’, van 10 september tot 11 december in het Rubenshuis, leert de bezoeker aan de hand van boeken, handschriften, tekeningen en schilderijen uit de tijd van Rubens, de meester van een heel andere kant kennen.
Rubens als architectuurkenner
Tijdens zijn langdurige verblijf in Italië (1600-1608) had Rubens ruimschoots de gelegenheid om alle belangrijke antieke en moderne gebouwen in detail te bestuderen. Rubens was dan ook een grote kenner van de oude en eigentijdse Italiaanse architectuur. Zijn fascinatie voor de bouwkunst uitte zich in de eerste plaats in zijn schilderijen. Hij deelde zijn kennis echter ook graag met zijn tijdsgenoten. Zo publiceerde hij in 1622 het architectuurboek ‘Palazzi di Genova’ waarin hij architecten en architectuurliefhebbers voorbeelden aanreikt van goede architectuur zoals hij die uit Genua kende.
Dat Rubens een uitgesproken mening had over architectuur blijkt uit de briefwisseling met de Noord-Nederlandse alleskunner Constantijn Huygens (1596-1687). Naar aanleiding van de bouw van Huygens’ huis in Den Haag, merkte Rubens op dat de gevel te eenvoudig was voor een stadspaleis. Hij hechtte veel belang aan dynamiek en contrasten in de gevelbehandeling, én op het belang van decorum en representatie in de architectuur. Particuliere huizen moesten worden ontworpen in overeenstemming met de functie van het gebouw en de status van de bewoner.
Rubens als architect
Behalve op papier was Rubens ook actief als architect. De woning die hij in 1610 aan de Wapper in Antwerpen samen met zijn vrouw Isabella Brant kocht, liet hij naar eigen ontwerp uitbreiden met een overkoepelde, halfronde beeldengalerij, een atelier, een triomfpoortachtige tuinportiek en een tuinpaviljoen. Met deze ambitieuze verbouwing creëerde Rubens een woning die sterk aan een Romeins palazzetto (een klein stadspaleis) deed denken. Rubens was een van de eersten die de opvattingen van de Italiaanse kunstenaars-architecten zoals Michelangelo op een eigen inventieve manier in de Nederlanden introduceerde.
En met succes. “Hun woningen zullen de verbazing der vreemdelingen, de bewondering der reizigers opwekken”, schreef de toenmalige Antwerpse stadssecretaris over de woning van Rubens en drukker Moretus in 1620.
Vrijwel gelijktijdig met de werkzaamheden aan zijn huis was Rubens als adviseur betrokken bij het ontwerp van de Antwerpse jezuïetenkerk, de huidige Sint-Carolus Borromeuskerk. Rubens ontwierp in 1635 ook de tijdelijke feestarchitectuur voor de Blijde Inkomst in Antwerpen van kardinaal-infant Ferdinand, de nieuwe landvoogd van de Nederlanden.
Het Rubenshuis in de ban van de 17de-eeuwse architectuur
‘Palazzo Rubens. De meester als architect’ is de eerste tentoonstelling ooit die volledig is gewijd aan Rubens’ bemoeienissen met architectuur. De tentoonstelling brengt collectiestukken van het Rubenshuis samen met bruiklenen - schilderijen, tekeningen, prenten en boeken - uit internationale kunstcollecties.
The National Gallery of Art van Washington DC leent het schilderij ‘Portret van Isabella Brant’ uit 1620 van Antoon van Dyck uit en van Jacob Jordaens zal het schilderij ‘Cupido en Psyche’ uit het Museo Nacional del Prado te zien zijn. Op beide schilderijen is de tuinportiek van het huis van Rubens prominent aanwezig.
Voor ‘Palazzo Rubens’ verzamelt het Rubenshuis nog meer meesterwerken die voor het eerst in België zullen te zien zijn. Onder andere het schilderij ‘Ceres in een nis’ uit de collectie van de Hermitage, Sint-Petersburg en de tekening ‘Medaillon voor de voorgevel van de Antwerpse jezuïetenkerk’ van het British Museum in London, beide van Peter Paul Rubens zelf en een tekening van Michelangelo uit de collectie van de Engelse koningin in Windsor Castle.
Verder toont de tentoonstelling ook de ‘Pompa introitus honori Ferdinandi’ en Rubens’ eigen publicatie ‘Palazzi di Genova’, de briefwisseling tussen Rubens en Huygens en andere interessante schrijfsels uit Rubens’ tijd.
‘Palazzo Rubens. De meester als architect’ belooft een unieke en gevarieerde tentoonstelling te worden met topwerken uit de hele wereld die kunstschilder Peter Paul Rubens voor eens en voor altijd op de kaart zetten als architect.
Vanaf 17 september 2011 tot en met 16 maart 2012 loopt er in de Hermitage Amsterdam ook een tentoonstelling die Rubens en zijn tijdsgenoten op het voorplan zet. De expo toont een selectie uit de verzameling Vlaamse kunst van de Hermitage St.-Petersburg. Een overzicht van 75 schilderijen en circa 20 tekeningen, waaronder talrijke meesterwerken van de grote drie van de Antwerpse school: Peter Paul Rubens, Antoon van Dyck en Jacob Jordaens, aangevuld met werken van diverse tijdgenoten. Een van de hoogtepunten is de beroemde Kruisafname van Rubens. Deze uitgelezen collectie komt voor het eerst naar Nederland. Voor meer informatie: www.hermitage.nl
Praktisch
Palazzo Rubens. De meester als architect
Rubenshuis, Wapper 9-11, Antwerpen
Van 10 september tot 11 december 2011
Alle dagen van 10 tot 17 uur
Gesloten op maandag, 1 en 2 november
Over het Rubenshuis
Hier woonde en werkte Peter Paul Rubens (1577-1640). Vandaag is het voormalige woonhuis van de kunstschilder één van de bekendste kunstenaarswoningen ter wereld. Het publiek ontdekt er zijn veelzijdige talenten: zowel de schilder, architect als de verzamelaar komen aan bod. Met zijn overzichtelijke en coherente collectie schilderijen geeft het museum een beeld van Rubens’ inspiratiebronnen. Heel wat kunstwerken zijn van de hand van de meester zelf.
Zie voor andere relevante zoekbegrippen ook:
R3111 - Architectuur